مصاحبه

چند خطی همراه با هیچکس

در سال ۱۳۸۴ بدنبال پروژه ساخت یک فیلم مستند کوتاه پیرامون موسیقی زیرزمینی ایران، برای فیلم برداری و مصاحبه با هنرمندان زیرزمینی و دست اندکاران آن به تهران سفر کردم و در این سفر با “هیچکس” نیز ملاقات داشتم. من و دوست هنرمندم آگاه بهاری که از موسیقی پردازان جریان متال و راک زیرمینی ایران بود و در فیلم برداری این فیلم مستند به من یاری می داد با “هیچکس” قرار ملاقات گذاشتیم. قرار ما در میدان ونک در یک بعدازظهر بهاری در یک عصر جمعه بود. سر قرار حاضر شدیم و بعد از مدتی تاخیر و انتظار بالاخره “هیچکس” سرو کله اش پیدا شد. در تاریکی به دنبال او به طرف پارک شاد و محل بازی کودکان در وسط یک محوطه مسکونی رفتیم و در همان جا مصاحبه را آغاز کرده و فیلم برداری کردیم. این فیلم مستند هیچوقت به نتیجه نهائی خود نرسید و تعداد زیادی گفتگوی تاریخی با هنرمندان زیرزمینی از جمله این مصاحبه سال هاست که خاک می خورد. این مصاحبه به همین دلیل برای اولین بار در کانال تلگرام من منتشر می شود و به نظر من ارزشی تاریخی دارد. مسلم ا دیدگاه های “هیچکس” در نکته هائی با دیدگاه های امروز وی متفاوت است اما بخاطر ارزش تاریخی و نکته های آموزنده آن این گفتگو را در اینجا درج می
کنم.

هیچکس کیه؟ هیچکس هنرمند؟ اون کسی که اون موزیک رو خلق می کنه کیه؟

هیچکس در اصل خودمم. کسی که رپ می کنه باید خودش باشه. چون اگه خودش نباشه بنظر من رپ کن نیست. چون رپ موسیقی که از دل آدم در میاد. یعنی اینکه صد در صد طرف باید واقعی باشه. این حرف هائی که می زنه باید دیده باشه.خودش تجربه کرده باشه. برای همین باید خودش باشه. می دونی چی می گم؟ نباید ادای کسی رو در بیاره یا یه کس دیگه باشه. بنظر من مشکل اکثر مردم اینکه که خودشون نیستن. یعنی می خوان ادای این و اون رو در بیارن. ولی بنظر من همه باید خودشون باشن. و واقعی باشن. همین.

این موزیک هیپ هاپی که تو درست می کنی چقدر ریشه در موسیقی هیپ هاپ آمریکایی یا غربی داره؟

خُب کارهائی که می کنیم، کارهای جدی مون اکثراً حالت تلفیقی داره. نظر من اینکه که آهنگ هائی که ساخت خودمون نیست بطور تمرینی و اینها روش… مثلاً موضوع هایی که زیاد جدی نیست می شه کار کرد. ولی مثلاً آهنگ هایی که خودمون می سازیم، مثل مثلاً “تریپ ما”، اولاً که باید جنبۀ شرقی داشته باشه و کلاً اصلاً موضوع های جدی باشه. می دونی چی می گم؟ چون که خیلی حیفه آدم موضع های جدی رو بگذاره روی آهنگ هایی که مال اونوره. می دونی چی می گم؟
بعد، ریشه اش هم فکر کنم همون ضرب و اینهاش باشه دیگه که هیپ هاپ همه جای دنیا یکیه دیگه. هیپ هاپ فکر کنم حالت یک فرهنگ داره. یه فرهنگ بین المللی هست.

هیپ هاپ چقدر فرهنگش تو جامعه ایرانی، بین جونای ایرانی ریشه داره؟

کلاً رپ بنظر من تو ایران خیلی گنجایشش زیاده. چون که… یعنی بنظر من تو جهان سوم کجایش رپ زیاده، چونکه جهان سوم بنظر من جنوب شهر جهانه! و رپ هم که کلاً درمورد مشکلات و اینهاست که مسلما جهان سومی ها خیلی مشکلات توی جامعه دارن همیشه. برای همین بزودی گسترده تر می شه. یعنی الان رپ فارسی یه بچه هست که فعلاً خیلی جا داره رشد کنه.

یک مقدار از تلفیقی که تو کارهات بوجود میاری توی خیلی از کارهات، مثل “تریپ ما” و از استفاده کردن سه تار و اون بخشش که همخونی مکنن که شکل آواز خوانی سنتی داره ولی با این حال کاملاً هم مدرن هست، جمله های خیابونه. آیا آگاهانه دنبال یک هویت خاصی می گردی تا یک هیپ هاپی بوجود بیاری که واقعا ایرانی هست یا اینکه بطور اتفاقی به این تجربه رسیدی؟

نه، اتفاقی نیست. خودمون می خوایم یه چیزی باشه که صد در صد ایرانی باشه. چونکه ما اینطوری نیستیم که مثلاً عشق آمریکا داشته باشیم یا دوست داریم مثل اونا باشیم. این دقیقا برعکسه. یعنی ما چیزی هستیم که خودمونیم. یعنی به ملیتمون افتخار می کنیم. دوست داریم که مسلما کارهامون با اونوری ها فرق داشته باشه. یه چیزی باشه که بوی ایرانی داشته باشه. می دونی چی می گم.

توی کارهات یک مقداری عصبانیت و ناراحتی از یه چیزهایی هست، حالا می تونه از مسائل توی خیابون و بین دوستان یا بقیه رپرها باشه. ولی همزمان هم یک مقدار امید هست توشون. آیا این ها چیزهایی هست که می خواستی به ما نشون بدی یا برداشت های اشتباه ماست؟

برداشت های شما درسته. کلاً رپ یکی از راه هائی هست که من باهاش ارضاع می شم. یعنی عقده هام خالی می شه. می دونی چی می گم؟ یعنی وقتی که می خونم قشنگ احساس می کنم که دارم خالی می شم. و کلاً بنظر من رپ یعنی شاکی بودن، شما باید از عقده هاتون بگین، از مشکلاتی که دارین. کلاً حتی کل کلش هم از عقده میاد، باز از جامعه میاد. اینطور نیست که خیلی ها فکر می کنن طرف )رَپِر( اَلکی واسه خودش می خونه که مثلاً بگه من فلانم و من بیسارم و شاخم و ایجور چیزا. اینها باز از همون عقده ها در میاد بیرون. می دونی چی می گم؟ چونکه طرف می خواد ثابت کنه که حرف هائی که می زنه درسته. می دونی چی می گم. بنظر من طرف هر چقدر عقده ای تر باشه بهتر رپ می کنه. جدی می گم. کسی که غم و غصه ای نداشته باشه اصلاً واسه چی رپ کنه؟ واسه من جا نمی افته، حالا نظر بقیه رو نمی دونم. بنظر من کسی که غم و غصه ای نداره اصلاً نباید رپ کنه. چون همه چی از مشکلات نشعت می گیره اما خیلی ها هستن که همینطور رپ می خونن که بچه معروف می شیم، آی دختر بازی… ولی اینها همه اش چرته. می دونی چی می گم؟ یعنی طرف هم باید استعدادش رو داشته باشه، هم اینکه با ادبیات زبونش آشنا باشه. یعنی ما که رپ فارسی کار میکنیم باید حتما با ادبیات فارسی یک کم سر و کار داشته باشیم. چون که رپ رابطۀ مستقیمی داره با ادبیات و اینکه کلاً یه شناختی باید از جامعه هم داشته باشی و اگر توی جامعه نیست حداقل یه چیزهائی ببینه، حس کنه، نه اینکه مثلاً بشینه تو خونه و صبح ها هم مامانه آب پرتقال براش بیاره… بعد می شینه مثلاً یه چند تا ویدئو نگاه می کنه که مثلاً طرف تو ویدئو داره پول می ریزه و این یارو هم خوشش می یاد و می گه بریم رپ بخونیم، می دونی چی میگم. یعنی ما به رپ اینطوری نگاه نمی کنیم که چون مد روز آمریکا و اروپاست ما رپ بخونیم، یعنی اگر هم… مُد روز آمریکا و اروپا نبود ما در هر صورت این کار رو می کردیم. چون باهاش حرف های دمون رو می تونیم بزنیم. می دونی چی می گم؟ برای همین هم به اصطلاح عصابانیت و سردی و این چیزها تو صدام و شعرام هست. می دونی چی می گم؟ من خودم می دونم با این شعرها جامعه رو نمی شه عوض کرد. ولی حداقل پنج دقیقه طرف می شینه فکر می کنه به حرف ها… می گه آره اگه اینطوری نبود چقدر خوب بود. همینش بهتر از هیچی هست. بقول معروف کاچی بهتر از هیچیه، می دونی چی می گم؟ بعد… همین دیگه!

هیچکس چقدر وطن پرسته؟

چون تعصب داره! هه هه هه
من از بچگی اینطوری بودم. می دونی چی می گم؟ یعنی چیزی نیست که خودم پرورشش داده باشم، چیزی بوده که از بچگی با من بوده، و بقول معروف یه غیرته دیگه. مثلاً طرف واسه چی رو ننش غیرت داره… ما رو مملکتمون غیرت داریم. می دونی چی میگم؟ مثل اینه که شما یه چیزی داشته باشی یکی بخواد از شما بگیره. شما خُب رو همون چیزی که دارین تعصب دارین. بالاخره یارو اگه بخواد پولتون رو ازتون بگیره می زنین یارو رو می کشین. یکی هم اگر بخواد خاکمون رو بگیره می زنیم می کشیمش.

چجوریه، آهنگ هایی که میسازی جایی هم می تونی بفروشی یا فقط تو اینترنت پخش می کنی؟

فقط این تابستون بود که آهنگ های سری جدیدم داشت می اومد بیرون خودم دست فروشی شون کردم. بعد که یک کم فروش رفت گذاشتم رو سایت. که دیگه همه بتونن بگیرن دیگه چون همه رو که من تو خیابون نمی تونم ببینم! البته تصمیم گرفتیم یه قدم گنده برای رپ فارسی ورداریم چون از همون شیش سال پیش که شروع کردم، یعنی اگر می بینید رپ فارسی اینطوری شده بخاطر برنامه ریزی که من شیش سال پیش کردم. می دونی چی می گم؟ نمی دونم آهنگ پدر خوانده رو شنیده باشی یا نه، چون آهنگ پدر خوانده رو خوندم برای کسائی که برام شاخ می شن. چونکه این رو بدون اقراغ می گم اگه من نبودم اینها هم نبودن، یعنی رپ فارسی اصلا اینطوری نبود. چون من دیدم دست تنهام، اونموقع هیچکی نبود. فقط یکی دو نفر دیگه بودن که اونها هم رپ رو گذاشتن کنار. من دیم دست تنهام و بعد کسی هم زیاد رپ فارسی نمی شناسه و برای همین شروع کردم به دیگرون کمک کردن تو شعر و تو طرز خوندن و اونهام وقتی یاد می گرفتن به بقیه کمک می کردن و اینطور رپ ریشه دووند. بعد اولین سایت رپ و هیپ هاپ ایران رو زدم به اسم ۰۲۱/music.com که کسائی که دسترسی نداشتن خودشون سایت داشته باشن کارهاشون رو می گذاشتیم اونجا. همینطوری کارها رشد کرد و سیر سعودی داشت و الآن رپ فارسی جائی که می بینین. خودم خیلی راضی هستم. چون
خودم فکرش رو هم نمی کردم که در این حد رشد کنه.این قدم جدید رو هم که می خواهیم برداریم چندتا نکتۀ مثبت داره. یه رکورد لیبل زدیم به اسم صامت رکوردز. بعد اسمش هم حالت پارادکس داره. چون کلاً رپ و هیپ هاپ یه موسیقی جنجالی هست ولی اسم رکورد لیبلمون رو گذاشتیم صامت. یعنی بی صدا! این رکورد لیبل آلبوم های رپ و هیپ هاپ و آر اند بی فارسی رو برای فروش تو اینترنت قراره منتشر کنه. هر کسی هم نمی تونه با این رکورد لیبل کار کنه. حتما باید طرف کارش خوب باشه و مو لای درزش نره. که اون هم نمونه کار می فرستن که ما هم گوش می کنیم ببینیم در حد خوبی هست یا نه. حالت فیلتر پیدا می کنه یعنی هر کسی نمی تونه وارد بشه، فقط کسائی که کارشون استاندارد داره و واقعا خوبه می تونن وارد شن. یعنی طرف قشنگ رو ضرب بخونه، چون بعضی ها واقعا باقالی هستند!! یعنی فقط شش یا هفت نفر هستن که تو این پنجاه یا شصت نفر که واقعا رو استاندارد می خونن، یعنی واقعا رو ضرب می خونن چون بقیه فکر می کنن رپ اینه که یه شعر بنویسن و بیت و همینطور می زارن و شروع می کنن خوندن انگار دارن انشاء می خونن. هیچ کاری به بیت ندارن، هیچکاری به ضرب ندارن، نمی دونن واقعا رپ کردن چیه. می خوان بگن که آره ما هم رپ می خونیم و چند نفر هم بشناسنشون. اما واقعا باید تو ذهنشون جا بیافته که رپ کردن این نیست. رپ یه چیزه خیلی گنده تر از این حرف هاست که بخوان باهاش خودشون رو مطرح کنن. چون مطرح شدن هیچی نداره. مهم اینه که حرف هائی که می زنی چه تاثیری می گذاره رو طرف، رو شنونده. نه اینکه طرف یکی یا دو روز گوش کنه بعد بگه چه باحاله و چه تیکه های بامزه ای رو می یاد و بعد تموم شه بره چون طرف دیگه نمی ره سراغ اون آهنگ. مثل همه آهنگ های پاپ و این چیزها که همه می شنون. یه دوره ای میاد و اون آهنگ مد هست و بعد تموم می شه می ره. می دونی چی می گم. مهم اینه که طرف یه حرف هائی بزنه که همیشه موندگار باشه. چون بنظر من آدم وقتی هم که می میره حرف هاش باید موندگار باشه. این خیلی مهمه. به غیر از فیلتر شدن، این یه قدمی هست واسه اونائی که کار می کنن. وقتی که آلبومشون میاد تو اینترنت واسه فروش و اینا، برای هر آلبومش اگه طرف دلش بخواد ویدئو درست می کنیم واسش، که بفرستیم برای کانالای تلویزیونی اونور. اینجوری واسه رکوردلیبل های اونور شناخته می شه طرف که اگه مثلاً طرف دوست داشته باشه بره اونور آب کار کنه. می دونی چی می گم؟ اونطرف شناخته می شه و راحت می پذیرنش. اینجوری “رپ” و “آر اند بی” ایرانی یه حالت رسمی پیدا می کنه. می دونی چی می گم؟ بعد می خوایم از طریق صامت لباسای بَگی ایرانی بدیم، با طرح های ایرانی، با لوگوهای ایرانی که یعنی دیگه همه چی حالت ایرانی پیدا می کنه. چون من دلیل اصلی که تریپ بَگی نمی زنم اینه که به اصطلاح انوریا می گن: Niger wanna be . یعنی کسی که می خواد مثل سیاها باشه و اینا، می دونی چی می گم؟ این بنظر من از صدتا فحش خواهر و مادر بدتره. یعنی کسی که نمی خواد خودش باشه. می خواد مثل اونوریا باشه. می دونی چی می گم؟ این کار خیلی کار بزرگیه به نظر من. اینو ما تو ویدئوها و وال پیپرها )پوستر( که صامت رکوردز تهیه می کنه تبلیغ می کنیم.
این لیبل صامت تو ایران هست و مجوز هم نداره.

حالا یه ذره بریم تو خود رپ. یه خصوصیتی که رپ داره اینه که بی پرواست. مثلاً یه رپ خوب اینه که زبان خیابون باشه. فکر می کنی این فرهنگ جا بیافته تو فرهنگ محافظه کار تعارفی ما؟

خُب باید تفاوت فرهنگ ها رو ببینیم. برای فرهنگ اونور یه چیزه جاافتادس. یعنی تو فیلما، تو همه چی هست. کسائی که اونور زندگی می کنن می کن که مثلاً مادر… یا Mother fucker چیزه حادی نیست. یعنی همه می گن به همدیگه. اصلاً اونطور نیست بگن: “ای وای چه حرف بدی زد، حالا چیکار کنیم”. هه هه هه
ولی خُب اینجا فرهنگ ما اونطوری نیست.اینجا مسلماً جلوی آدمی که نمی شناسی نمی گی. اینجا یه احترام و حرمتی هست. می دونی چی می گم. مثلاً تو خانواده ها کسی نمی یاد بگه “مادر… چرا… می گی؟”هه هه هه. خُب خیلی زشته. می دونی چی می گم؟ یعنی فرهنگا فرق می کنه. تو هر مملکتی فرهنگا فرق داره و تو هر جامعه ای فرهنگا فرق داره. ما چیزی هستیم که خودمون هستیم و مسلما این کار خیلی پیشگیری می کنه از اینکه رپ حالت همگانی پیدا کنه. چون خُب من بیام تو کارام حرفای رکیک بزنم خُب طرف نمی یاد آهنگ و تو ماشینش بزاره. یا مثلا نمی تونه تو خونه بزاره و بلند کنه. می دونی چی می گم. و مطمئنم اینائی هم که از این حرفا استفاده می کنن تو اهنگاشون امکان نداره جلو ننه باباشون بگزارن. چون که واقعا اسباب ابرو ریزه. نکته دیگه اینه که اینا درک نمی کنن که اونطرف وقتی از این الفاظ استفاده می کنن، حتم ا به معنی این نیست که “من می…” هه هه هه. همش حالت چیز داره… مثل این هست که ما می گیم لعنتی! معنی فحش نیست. می دونی چی می گم؟ ولی خُب اینا اشتباه دریافت کردن. به نظر من فحش های رکیک جائی نداره تو رپ فارسی.

فکر می کنی امیدی هست که رپ تو ایران آزاد بشه، با مجوز و بطور قانونی فعالیت کنه؟

فکر کنم زمان می بره و صد در صد مطمئن نیستم که بشه یا نه. ولی خُب بالاخره آدم باید صبور باشه دیگه. یکی از دلایلی هم که ارشاد ایراد می گیره اینه که، زبون محاوره ایه. یعنی زبون ادبی نیست. می دونی چی می گم؟ شعرای منو شنیدین دیگه. مثل گفتار عادیه. یعنی حرفائی که استفاده می شن. برای همین خُب بنظر اینا ایراد داره. ولی واسه ما مهم نیست. ما کار خودمون رو می کنیم. فرقی نمی کنه.

چه پیامی داری؟

یه چیز می خوام واسه رپ کنای ایرانی حالا هر کجا که هستن بگم؛ که واقعی باشن. خودشون باشن. این مهمترین چیزه. اگه طرف کونیه باید بگه کونیم. اگه طرف شاخه باید بگه شاخم. اگه پولداره باید بگه پولدارم. اگه فقیره باید بگه فقیرم. یعنی هیچوقت ادا در نیارین. می دونی چی می گم؟ چون این اصلاً تو رپ جائی نداره، فقط خودتون باشین. اگه خودتون باشین از هر کسی عزیزترین. یه سلام هم می رسونم به بر و بچه های اونور. هه هه هه.

 

مصاحبه گر : نصیر مشکوری
سال ۱۳۸۴

6 نظر

اینجا کلیک کنید تا نظرتان ارسال شود