مقاله

صنعت آرایه در هیپ هاپ فارسی (قسمت اول)

از آنجا که ادبیات ما یک ادبیات غنی به حساب می آید و انعطاف پذیری بالایی دارد امروزه هیپ هاپ فارسی رو به رشد چشم گیری است که البته حضور و فعالیت بعضی به اصطلاح آرتیست ها تفکر عامه ی مردم را نسبت به این سبک از موسیقی به بیراهه سوق داده است!
از همین رو در این نوشته سعی میکنم که گام هر چند کوچک اما مثبتی در زمینه معرفی هیپ هاپ حقیقی بردارم.

آرایه نخست :
پارادوکس (‎تناقض):آن است که ۲ چیز متضاد را در شعر به کار ببریم به نحوی که یکی دیگری را نقض کند
مثال:
۱-صفیر در عاشقالدونی : جهان پریوده جنگه نیست چیزی که تو تلویزیونه/رحم سرآغاز مرگه : که کاملا تناقض در مصرع دوم قابل لمس است
۲-بهرام در خوب:حاصل آخرین درگیری مغز و قلب من یه اشتباه خوب بود : که در ترکیب اشتباه خوب تناقض وجود دارد! بهرام کمی جلو تر در این شعر میگوید : من یه دنیا میسازم واسه دیدنش چشاتو میبندم :که دیدن با بستن چشم در تناقض است.

آرایه دوم :
قلب و عکس :آن است که عبارتی را بیاوریم و سپس عکس آن را ذکر کنیم! به مثال جالب و هنرمندانه ای از سورنا در آهنگ حالا وقت خواب نیست توجه کنید :
گفتی یه دنیا سلول تو بدن هر آدمه / اما من دیدم یه دنیا بدن تو یه سلول….(که منظور مصرع دوم سلول زندان است)

آرایه سوم:
ناسازی (تضاد): به کار بردن ۲ کلمه با معانی مخالف در شعر
مثال:
۱-سورنا در مجنون شهر : بگو راست بگو چپ/بگو داغ بگو سرد :که آرایه کاملا واضح است!
۲-بهرام در لمس : از این زمین نفرین شده تا آسمون بکر راهی نیست که زمین و آسمان تضاد دارند!
۳-بهرام در نگاه : من یعنی اولین تولد تا آخرین مرگ که مرگ و زندگی تضاد دارند و مشهود است
تضاد آرایه‌ ی ساده ای است از این رو نمونه های فراوانی از تضاد هست که مجال گفتن همه ی آنها اینجا نیست.

آرایه چهارم :
ایهام : به کاربردن واژه ای دارای ۲ معنی که یکی نزدیک به ذهن است و یکی دور از ذهن
مثال :
۱-فدایی در زندگی : چون زندگی سر تا ته درده پس تو “قرص” باش
قرص ایهام دارد :معنی اول محکم و استوار و معنی دوم مسکن برای تسکین درد
۲-سورنا در دو شب : (این مثال با توجه به لحن علی قابل استنباط است)
ماتم ماتم ماتم
که هر کدام از این ۳ کلمه معنی جدا دارند :ماتم(اندوه)؛مات(کدر و ناواضح)؛مات(در شطرنج)
من چه ساده دل دادم دادم دادم دادم
فعل دادم اول در ترکیب با دل است▫️دل دادن:عاشق شدن
داد دوم یعنی فریاد که سورنا میگوید از شدت اندوه داد و فریاد میکشم (که خودش هم در ادامه میگوید فریادم…)
البته این نمونه را به نوعی میتوان جناس تام در نظر گرفت!
ایهام از آرایه هایی است که به فراوانی در هیپ هاپ استفاده میشود از پرداختن به همه ی مثال ها معذوریم

آرایه پنجم :
جناس لفظی :کلماتی که نوشتار کاملا متفاوت دارند اما با توجه به نحوه ی بیان یک جور به گوش میرسند و ارتباط تنگاتنگی با ایهام در آن حس میشود.
مثال:
فدایی در ناجی :
۱.نه عین اونا که کام میگیرن اَ تل (اتل) معطل (متل) تو طول (توتوله) شب نباشن
توضیحات :کام میگیرن اَ تل : تریاک میکشن
۲.تا وقتی‌ بپرسم انسان دنیا رو ساخت یا هنوز داستانه؟ چیه مانع؟ بگی‌ ساخت آره (ساختاره)
توضیحات :دو تا سوال میکنه و بعد جواب هر دو رو با یه کلمه میده
۱.ایا انسان دنیا رو ساخته؟
۲. مانع ساختن و بهتر کردن دنیا چیه؟
جواب
۱. بله انسان ساخته
۲. مانع پیشرفت، ساختاره
۳.شبا اراذل می‌کشن سرک هر از گاهی دنبال طعمه‌ان(تو و من)

آرایه ششم :
واج آرایی (نغمه حروف) : تکرار یک حرف به صورت متوالی به صورتی که کاملا قابل لمس باشد
مثال :
سورنا در مجنون شهر :
۱-م مثل مرگ معرفت مردم مردن مرام و مرفین و مرد مست الکل
۲-ج جرم جنایت جنگ جنگ جراحت اوج جنون جسارت جوون جَنَم یعنی حرف
۳-و وهم و وحشیانه ترین برخورد و ولی اما اگر به این مردم

آرایه هفتم
تمثیل : آوردن ضرب‌المثل در شعر
مثال بی نظیری از آن را در ابتدای شعر یاسین از صفیر میبینیم که ۷ ضرب‌المثل را پشت سر هم می آورد :
۱.آبمون تو یه جوب نمیره۲.(آب)از آسیاب میفته۳.(آب)توی دلش از آب تکون نمیخوره۴.از سرچشمه هم ببندی بازم گِله۵.بازم از گلو پایین نمیره۶.دنیا رو آب ببره اینا رو خواب۷.کوزه دست کیه؟تشنه لب کیه؟(اشاره به آب در کوزه و ما تشنه لبان میگردیم)
و یا بهرام در ساز : با این رخ بی نقاب با این زبون سرخ و سر سبز میگم باز که یه یاغی‌ام ولی ببین چه خوشحالم من!
کمی جلوتر در همین آهنگ : فقط با یه لبخند میشه خیلی مشکلات رو حل کرد اگه آدمایی مثه تو نباشن که نمک بپاشن روی زخمم

آرایه هشتم
بازی با کلمات (wordplay) که به زیبایی بیشتر متن می‌افزاید
هیچکس در عاشقم : عاشق الف با(الفبا) سین ، ت ، ق ، لام ، الف ، بعدش لام : که پشت سر هم میشود استقلال

به قلم تیم پرتگاه

تگ‌ها

5 نظر

اینجا کلیک کنید تا نظرتان ارسال شود