مقاله یادداشت

شعور، شاعر، شعر

شـعور، شـاعر، شـعر؛ خلاصه ای از فرآیند تولیدِ کلمات درون مـصرع، بیت و تشکیل شـعر و فعالیت هـای ما بین آن که میتوانیم با توجه به آنها به موضوعاتی پی ببریم که تشکیل دهنده روح هنرمند است.

بـرای جـست و جـو و پی بردن به بن و ریشـه شـعر میتوانیم نگاهی به شـاعر داشته باشیم اما؛ اما اگر بخواهیـم درون وجود بیکران برخی هنرمندان جست و جو کنیم باید چه مسیری را بپیماییم؟

بـرای پی بردن به ماهیت شعر در قدم اول باید به ماهیت شاعر پی ببریم؛ خط فکریِ شاعر برآمده از تحصیلات و میزان علم و آگاهی، نوع نگرش و برخورد با موضوعات مختلف، محیط و مکان پرورش و مسائلی دیگر است.         میزان تحصیلات و آگــاهی به طرز عجیبی بر روی شـــعر تاثیرگذار است، البته منظور از تحصیلات و علم و آگاهی فقط تـحصیلات آکـادمیک نیست بـلکه این خصـوصیت بیانگر مـیزان مـطالعه و شناخت شـاعر از محیط پیرامــون خود هرچند به صورت تجربی است.

تــحصیلات آکـادمیک و رو به رو شدن با جـامـعـه عـلمـی، درست است مــورد بحث مــا نیست امــا نمیتوانیم از تــاثیرات عمیق آن درون ادبیات و زبان شـعریِ شـاعر سـخـن به میان نیاوریم؛ داشتن تحصیلات و به طبــع مطالعه هــر چه بیشتر، سبب خلق شــعر هـایـی اصولی تـر و منسجم تـر مـیشود و تاثیرات مثبت آن را درون شنونده یــا خواننده میتوان بسیار ملموس تر مشاهده کرد.

نوع نــگرش و برخورد با موضوعات هم نیز امری مهم است که خــواه یا ناخــواه درون شعر تاثیر دارد. شاید این جمله را از بعضی شاعـران و رپـکـن هـا شنیده باشید که ” به کاغذ رو به روت نمیتونی دروغ بگی “! این مـوضـوع دقیقا درون شـعر و خلق آثار ادبــی صـدق میکند؛ هنر ذاتن بدون سانسور و خالی از هرگونه پوشش بر حقایـق و مسائل مختلف است؛ پس اگر بخواهیم نتیجه بگیریم : آیا شاعر میتواند وجودش را درون شعر مخفی کند؟

برای مثال اعتقاد به آموزه های الـهـی یا بی اعتقاد بودن، گرایشات سیاســی و اجتماعــی و طـیف عظیمی از این مــوارد که ما بـارها و بـارها درون اشـعار این مسائل را مشاهده کردیم ولی به آنها بی توجه بوده ایم؛ از این موارد میتوان به انتقاد یا دفاعِ یک شاعر درون شعر از شخصیت های سیاسی کشور یا به جالش کشیدن آمـوزه های دینی یا ترویج آنها اشاره کرد.

مسئله مهم و قابل ذکر دیگر محیط و مکان پرورش رپکن یا به صورت عام تر شاعر است که اگر به دید تـخصصی بخواهیم به این مـوضوع نگاهی داشته باشیم این نکته تاثیری مهمی در شکل گیری رپـکـن های عـامه پسند و زیر زمینی داشته است. شاعر با توجه به مکانی که درون آن رشد و تجربیاتی که کسب کرده، مینویسد و خواهد خواند؛ ما برای مثال نمیتوانیم از شاعری که درون منطقه ای مرفه و درون خانواده ای ثروتمند رشد کرده است انتظار داشته باشیم که بتواند به صـورت اصولی و عمیق به زندگــی کودکان کــار و مشکلات بچه های حومه شهر و … بپردازد و همینگونه نمیتوانیم از شـاعری که درون خانوداه ای نیازمند پرورش یـافته انتظار داشته باشیم که در حول مـوضـوع پارتی ها و مهمانی ها، روابط جنسی متعدد، مواد مخدر و ماشین ها گران قیمت شعر بگوید و بخواند.

در پس این مسائل سوالاتی پیش میآید و آن این است که از این موضوعات در چه مکانی میتوان بهره برد؟

خب اگر نگاهی دقیق به اشـعار با توجه به نکات بالا داشته باشیم در میابیم که شــعر نوعی بیوگرافی و تعریفی از زندگی شاعر است که با دانستن این موارد میتوان درک بهتر و صحیح تری از مخلوق ( شعر ) این خالقان داشت.

به قلم محمد مهدی حسن وند