یادداشت

رپ فارسی ابراهیم ادبی

در میان جوامع تحصیل کرده و آموزنده دانشگاهی ادبی ،دیواری از آجر تعصب به استحکام ملات حمایت دانش آموخته های تجربی و آکادمیک گرداگرد جریان شعر وادبیات ایران ساخته شده است.
مرزی محدود کننده به چارچوب زبان ادبی در شعر و محدودتر به ساختار و نظم قافیه و وزن در ادبیات شعری کلاسیک فارسی.
میان این سیل همپا با جریان کلیشه ای شعر، در اواخر دهه هفتاد شمسی (اواخر دهه ۹۰ میلادی)، در ایران جریانی نوپا و  متضاد با حرکت این موج با نام “رپ فارسی” و همراه با استقبال شگرف مخاطبین در ایران شکل گرفت.
تفاوت ساختار شعر  و تابوشکنی ها در مفهوم و محتوا در قالب ترانه از ابتدا تا کنون در موسیقی ایران در این سبک مشهود بوده است.

اما این تفاوت سوال بزرگی در ذهن مخاطبین ایجاد کرد؛
آیا کلمات خوانده شده در رپ شعر است؟

به نقل از فرهنگ لغت دهخدا:
«نزد علمای عرب کلامی را شعر گویند که گویندهٔ آن پیش از ادای سخن قصد کرده باشد که کلام خویش را موزون و مقفی ادا کند و چنین گوینده‌ای را شاعر نامند ولی کسی که قصد کند سخنی ادا کند و بدون اراده سخن او موزون و مقفی ادا شود او را شاعر نتوان گفت»

دکتر محمدرضا شفیعی کدکنی مینویسد:

“شعر حادثه ای است که در زبان رخ می دهد و در حقیقت، گویندهء شعر با شعر خود، عملی در زبان انجام می دهد که خواننده، میان زبان شعری او، و زبانی روزمره و عادی تمایزی احساس می کند.”
و در جای دیگر می نویسد:
“شعر گره خوردگی عاطفه و تخیل است که در زبان آهنگین شکل گرفته باشد.”

نیما یوشیج میگوید:

مایه اصلی اشعار من، رنج من است. به عقیده من، گوینده واقعی باید آن مایه را داشته باشد. من برای رنج خود شعر می گویم. فرم و کلمات و وزن و قافیه در همه وقت برای من ابزارهایی بوده اند که مجبور به عوض کردن آنها بوده ام تا با رنج من و دیگران بهتر سازگار باشد.

آیا با وجود این تعاریف وسخن ها، دورتر از سیطره فکری کهنه در باب شعر نمیتوان نتیجه گرفت که کلمات موزون و موقوف بر قافیه گفته شده در موسیقی رپ شعر میباشد؟
همانگونه که جبهه مخالف بزرگی علیه “نیمایوشیج” و سبک نیمایی شکل گرفته بود،قاعدتا میتوان آنرا نمایانگر واهمه انسان از تغییر در مکررات و کلیشه هایش در زمینه هنر و شعر، و مخالفت های بی جا با جریان های جدید شعر در ادبیات را تعصب کورکورانه ریشه دار در تعبیر اشتباه از تعریف آن در قرون قبلی بدون توجه به اصل تکامل در هنر دانست.

خالی از لطف است که اشعار زیبای هنرمندان زیرزمینی بزرگ و خوبمان را با کلمه “تکست(متن)”تعریف کنیم…

پ.ن: نقل قول ها از منابع مختلف جمع آوری شده است
به قلم: وُشاک