آمیزه

آیا مهندس صدا در هیپ هاپ ایران وجود دارد؟

از عنوان مقاله میتوان خیلی ساده به مفات این نوشته پی برد. هرچند عنوان دیگری مانند کلاه برداری یا دروغگویی در رپ فارسی بسیار با نوشته همخوانی داشت اما عنوان بالا برگزیده شد که کسی بعداً آزرده خاطر نشود. اگر شما خواننده هیپ هاپ هستی یا تا حالا با دوست رپر ات (امروز تعداد رپر ها از شنونده ها بیشتر است) به استدیو ضبط صدا رفتی یا دنبالش در سایت ها جستجو کردی، قطعاً یا احتمالاً با این جمله “با میکس و مستر جناب ایکس با مدرک مهندسی صدا” رو به رو شده اید و بالافاصله به آن شماره تماس گرفتید و وقت رکورد را رزرو کردید. قطعاً هرکس دیگری جای شما بود هم این کار را میکرد زیرا سپردن کار به یک مهندس صدا تضمین کننده است یا حداقل بهتر از پرداختن هزینه به استدیو ضبط  آماتور اما حیف که آماتور شما هستید که مکر همچین آدم هایی را باور کردید، زیرا مهندس صدا در رپ فارس وجود ندارد یا اگر هم دارد کمتر از انگشتان یک دست خواهد بود.

اولین بار ۱۷ سال سن داشتم که به استدیو ضبط صدا در تهران رفتم. آن استدیو که امروز بسته شده است و برای شنودگان نسل جدید کاملاً گمنام خواهد بود اس اس اف نام داشت. نامی آشنا در آن زمان با مدریت شخصی به نام ف.ا که در کار خود بسیار ماهر بود و تمام این مهارت، به علت زحمات چندین ساله ی وی در موسیقی و صدا بود. تا جایی که یادم هست مدرکی به نام مهندسی صدا نداشت و میکس و مستر را عملی یاد گرفته بود و بیشتر از پانزده سال در این حرفه کار میکرد و کارهای پاپ بسیاری با تنوین ایشان به بازار سیاه یا مجاز موسیقی پاپ ایران روانه میشد. وقتی به دلایلی استدیو بسته شد، میتوانم به جرأت بگویم که هیچ فرد حرفه ای به مانند ایشان که در زمینه هیپ هاپ فارسی فعالیت کند ندیدم. ایشان هیچوقت با آن همه مهارت ادعای مهندسی صدا نکرد و این شغل هیچوقت به مغز من خطور نکرد تا وقتی که ایران را به مقصد بریتانیا ترک کردم. علت این است که این رشته به جز دانشگاه صدا و سیما در دانشگاه های ایران تدریس نمی شد و هنوز هم تدریس نمیشود! در نتیجه یک جای کار لنگ است. این رشته تحصیلی کاملاً برای عموم مردم رشته ای ناشناس میباشد و اگر کسی که در این رشته از دانشگاه صدا و سیما فارغ التحصیل شود، در همان سازمان صدا و سیما هم مشغول به کار خواهد کرد(۱).

حالا می خواهم شما را از ایران به اروپا و امریکا ببرم. رشته مهندسی صدا رشته ای است که در کنار دیگر رشته ها در دانشگاه های اروپا و امریکا تدریس میشود و برای آن شغل های گوناگونی در زمینه های مختلف وجود دارد. داشتن مدرک مهندسی رشته ذکر شده به این معنا نیست که فاعل باید در موسیقی فعالیت کند. مهندس صدا میتواند مسئول آماده و تنظیم کردن صدا، بلندگوها و میکروفون برای اجرای یک برنامه کمدی باشد. هرچند برای شما ساده به نظر میرسد اما اینطور نیست و گرفتن لیسانس این مدرک نیازمند چهار سال تحصیلات آکادمیک در کالج و دانشگاه هست. یک مهندس باید فهم و علم فیزیک و ریاضی را به خوبی بداند. آیا میدانید که اگر در یک کنسرت موسیقی نباید به پرده گوشی کسی هیچ ضرری وارد شود حالا هر چقدر که آن موسیقی خشن باشد مانند هارد متال؟ و آیا میدانید اگر به پرده گوش کسی آسیبی وارد شود، مقصر مهندس صدا شناخته میشود و فرد آسیب دیده میتوان به سادگی او و گروه کنسرت را به دادگاه بکشاند؟(۲)

حتی یک دی جی که در کلاب کار میکند، هرچند که مدرک مهندسی صدا ندارد اما برای یک یا حداکثر دو سال به صورت آکادمیک و عملی تحصیلات مورد نظر را آموخته است. هیچ کلاب یا باری خواهان آوردن دی جی ناشی و بی تجربه نیست که درعوض جذب مشتری باعث دفع آن شود. درآمد یک مهندس صدا در بریتانیا سالانه بین ۱۷۳۳۷ پوند تا ۳۴۷۰۳ پوند میباشد، به عبارت دیگر میانگین درآمد یک مهندس صدا در بریتانیا ۲۳۳۲۴ پوند میباشد که اگر آن را به واحد پول ایران تبدیل کنیم به رقم ۱۱۶۶۲۰ میلیون تومان بدون پرداخت مالیات میرسیم(۳). اگر فرض بگیریم که شخصی در اروپا و امریکا این مدرک را دارد و قصد دارد که از آن در ایران برای خدمت به رپ فارسی استفاده کند، در آمدی کمتر از یک چهارم مبلغ ذکر شده را خواهد داشت و در بهترین حالت نصف آن را! و کسی که زحمات آکادمیک این رشته را دارد قطعاً خود را ارزانی بازار هیپ هاپ غیر مجاز و راکد ایرانی نخواهد کرد. حداقل که منطق این را حکم میکند.

در نتیجه اگر دفعه ی بعد همچین تبلیغی جایی دیدید، آن را نادیده بگیرید و اگر هم علاقه به همکاری با آن شخص را داشتید، آگاه باشید که با یک کلاه بردار رو به رو هستید که شما را بیشتر از بقیه سر کسیه خواهد کرد و کار او با کسی که مهندس صدا را در تبلیغ ذکر نکرده تفاوت چندانی نخواهد داشت. حتماً لازم نیست که برای میکس و مستر خوب در ایران به کسی که از این گونه القاب استفاده میکند رجوع شود. فراموش نکنید دکتر دری یکی از بهترین تهیه کننده های موسیقی است و هیپ وقت ادعای مهندسی صدا چه در ابتدای کارش و چه اکنون نکرده است و برای جذب مشتری، نیازی به دروغ گفتن نیست.

مشک آن است که خود ببوید، نه آن که عطار بگوید

به قلم “فربد افراز

1 دیدگاه